Bilgisayar Donanımlarını Ne Kadar İyi Tanıyorsunuz?

Bilgisayarınızın bilinmeyen yüzü

YAZAN Eren Okka

Donanım dünyasındaki "Hangi ekran kartını alsam?" gibi sıradan sorular, yalnızca buzdağının görünen kısmı. Yüzeyin derinliklerine indiğinizde belki hep merak ettiğiniz, belki de o ana dek farkında bile olmadığınız birçok önemli ayrıntıyla karşılaşıyorsunuz. Nadiren konu edinilen bu ayrıntılar, bilgisayar donanımlarına dair faydalı bilgiler ve ipuçları paylaşacağımız bu dosyanın özünü oluşturuyor. Daha derinlemesine işlememizi istediğiniz bir konu olursa, yazın bize!

REKLAM
Oyungezer Satış
ÖNCE GÜVENLİK

Her şeyin nasıl çalıştığını öğrenmeye meraklı biri olarak kendimden biliyorum; insanın, içini açıp kurcalayası geliyor. Aman dikkat! Elektronik cihazlar söz konusu olduğunda, elektrik yükü beklenmedik bir tehlike arz ediyor. Her şeyden önce, dokunduğunuz elektronik devreleri vücudunuzdaki statik elektrik ile bozabilirsiniz. Bilgisayar toplarken veya kasanın içini açıp kurcalamadan önce üzerinizdeki elektriği attığınızdan emin olun. Tabii, cana geleceğine mala gelsin. Güç kaynağı gibi içinde yüksek miktarda elektrik yükü saklayan cihazları kurcalarken çok dikkatli olun. ÖLEBİLİRSİNİZ. Cihazı prizden sökmüş olmanız yeterli değil. Kondansatörler halen yüklüyse ve bunların uçlarına yanlışlıkla dokunursanız, yıldırım çarpmışa dönersiniz. Lütfen. Başka tür donanımlarda ise kimyasal zehirlenme gibi bir olay yaşamanız mümkün. Artık günlük hayatımızda rastlamıyoruz ama, örneğin içinde cıva bulunan aletleri düşürüp parçalamamaya dikkat edin. Oda sıcaklığında sıvı halde bulunan bu güzide metal, açıkta bırakırsanız yavaş yavaş buharlaşır. Bu havayı uzun süre solursanız, yine, ÖLEBİLİRSİNİZ. Ölmeyin, daha çok gençsiniz.

pc-bilinmeyen-1

GÜÇ KAYNAĞININ GÜCÜ

Tek ekran kartlı ortalama bir sistem topluyorsanız 500W'tan fazlasına pek ihtiyacınız yok. Hatta, bilgisayarınızın ihtiyaç duyduğu güç günlük kullanımda 100W'ı, oyun oynarken ise 350W'ı belki de geçmeyecek (cizgi-rma.com/calculator gibi hesaplama araçlarından faydalanabilirsiniz). Öte yandan bilin ki bu watt değeri tek başına neredeyse hiçbir anlam ifade etmiyor. Esas önemli olan, cihazın +12V hattı/hatları üzerinden ne kadar güç sağladığı. Üzerinde "500W" yazan ucuz bir ürün için bu değer örneğin 384W olabilir, dikkat edin. Güç kaynaklarının bir yüzünde bu değerleri gösteren bir tablo bulunur.

İş diğer özellikler bakımından da kaliteli bir ürün satın almaya gelince ne yazık ki markasına bakmak yetmiyor, zira piyasadaki neredeyse her firma bu ürünleri bir başkasına (ismini dahi duymadığınız Uzak Doğu firmalarına) yaptırıyor, üzerine kendi markasını basıp satıyor. Bu üreticilerin bazıları her daim kaliteli ürünler ortaya koysa da, bazı modelleri kötü performans sergileyebiliyor. Size tavsiye: Güç kaynaklarının içini açıp parçalarını tek tek inceleyen, teste tabi tutan bazı web siteleri (örn. jonnyguru.com) var. Üşenmeyin, iyice araştırın.

pc-bilinmeyen-2

ALEVLİ BİLGİSAYAR

Bilgisayarınızın sağlığı için kaliteli bir güç kaynağı önemli, ancak yeterli değil. Onu bağladığınız priz mutlaka topraklı olmalı. Topraklı derken, gerçekten topraklı. Prize dışarıdan baktığınızda toprak uçlarının olması, o uçların arka tarafta toprağa bağlı olduğu anlamına gelmiyor. Yeter mi, yetmez. Eğer sürekli elektrik kesintisi olan bir bölgede yaşıyorsanız, UPS kullanmayı ihmal etmeyin. Hem dalgalanmalara karşı sisteminizi korur, hem de elektrik kesildiğinde kısa süreliğine de olsa enerji sağlayıp en azından işinizi, oyununuzu vs. kaydedip bilgisayarınızı düzgünce kapatmanıza olanak sağlar. Sonra güç kaynağınız ya da daha kötüsü, anakartınız yandığında ağlamayın.

pc-bilinmeyen-3

GÖRÜNTÜ BAĞLANTISI

VGA, DVI, HDMI, DisplayPort... Aralarında ne fark var? İçlerinden sadece VGA analog. İki kenarından vidalanarak sabitlenen mavi renkli bu arkadaş, en fazla 2048x1536px @ 85Hz destekliyor. Geçmişi ta 1987 yılına uzanan VGA'in aksine DVI, HDMI ve DisplayPort standartları dijital veri aktarımı sağlıyor. HDMI ve DisplayPort, görüntünün yan sıra çok kanallı ses gibi başka tür verileri de aynı kablodan iletebiliyor. HDMI söz konusu olduğunda 1.4 ve 2.0 gibi sürümler göze çarpıyor, ancak yeni sürümden faydalanmak için var olan kablolarınızı değiştirmeniz gerekmiyor. Bunların bir de mini ve micro halleri var, ama boyutları haricinde aralarında hiçbir fark yok. Mümkünse en yeni standart olan DisplayPort'u tercih edin. Ama ihtiyacınızı karşıladığı sürece diğer dijital standartları da kullanabilirsiniz, zira hepsi birebir aynı görüntü kalitesini sağlıyor.

pc-bilinmeyen-4

PAHALI DİJİTAL KABLOLAR

Dünyanın en büyük yalanıdır. "Almışken iyisi olsun" diyen saf insanları kandırmaya yönelik bir pazarlama taktiğinden ötesi değildir. Kabul, altın kaplama uçlar aşınmaya karşı daha dayanıklıdır. Ancak örneğin HDMI kablolar söz konusu olduğunda, veri aktarım hızı veya görüntü kalitesi üzerindeki etkisi tek kelimeyle SIFIRDIR. Dijital bağlantı kabloları ya tam performansla çalışır ya da hiç çalışmaz, arası yoktur. Dolayısıyla böyle bir kablo satın alacaksanız, hele ki o kabloyu bir kez takıp bir daha yüzüne dahi bakmayacaksanız, en ucuzunu alın gitsin (elinizde parçalanacak kadar da dandik olmasın tabii).

pc-bilinmeyen-5

GERİYE VE İLERİYE UYUMLULUK

İşlemciler söz konusu olduğunda hangi sokete uygun olduğuna bakmanız gerekir. Örneğin Intel'in LGA 1155 soketine sahip anakartlar hem Sandy Bridge hem de Ivy Bridge mimarisindeki işlemcileri kabul ediyordu. Benzer bir durum LGA 1150 kullanan Haswell ve Broadwell mimarileri için de kısmen geçerliydi. Ama artık en yeni Skylake işlemcilerini kullanmak istiyorsanız LGA 1151 soketine sahip bir anakarta terfi etmeniz gerekiyor.

Bellekleri ayırt etmek daha kolay. Örneğin DDR3 ve DDR4 bellekler birbiriyle uyumlu değil, birini bir diğerine ait yuvaya takamıyorsunuz. Farklı kapasite, frekans veya gecikme değerine sahip bellekleri bir arada kullanabilirsiniz, ancak bu şekilde maksimum performans alamazsınız.

pc-bilinmeyen-6

PCI Express yuvalarında hem farklı nesiller (örn. 2.0 ve 3.0) hem de farklı veri yolları (örn. x4 ve x16) arasındaki uyumluluk had safhada. İhtiyaç duyduğu asgari bant genişliğini sağladığı sürece her kartı her yuvaya takabilirsiniz. Örneğin kısacık (x1) bir ses kartını upuzun (x16) bir yuvaya takabilirsiniz. Aynı durum tam tersi için de geçerli, ama performans kaybı yaşatabilir.

SATA bağlantıları hem geriye hem ileriye uyumlu. SATA-2 diskinizi SATA-3 anakarta, veya SATA-3 diskinizi SATA-2 anakarta takabilirsiniz; hızı SATA-2 (3Gbit/s) ile kısıtlanacak olsa da düzgünce çalışacaktır. Aynı durum USB bağlantıları için de geçerli. USB 1.0, 2.0 ve 3.0 cihazlar ve girişler birbiriyle uyumludur, ama en düşük değerde çalışır.