Türkiye oyun sektörü bir süredir derdini yetkili mercilere anlatmakla uğraşıyor. TOGED dahil olmak üzere pek çok içerik üreticisinin de fikirleri toplanmış olsa da yasaklar kapıya dayanmış durumda.
İnternette sansür problemine ışık tutan en güvenilir kaynaklardan biri olan @engelliweb, geçtiğimiz gün yaptığı paylaşımla korkutucu gerçeği göz önüne çıkarttı. Steam’de an itibariyle 45 oyunun sayfası erişime kapatılmış durumda. Fakat sayfalara hala erişim sağlanabiliyor.
Nasıl yani?
Elbette bu kanun yumağının içine gireceğiz fakat 45 oyunluk bu liste aslında bir öncü sarsıntı niteliğinde. Çünkü 1 Mayıs’ta güncellenen 7578 sayılı Torba Kanun ile 5651 sayılı kanuna monte edilen “Ek Madde 5” kısmı çok daha tehlikeli şeylerin kapısını açıyor.
Bahsi geçen “Ek Madde 5”, uzun süredir tartıştığımız “temsilcilik, bant daraltma ve derecelendirme” anahtar kelimelerinin tamamını kapsayan bir madde. 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek madde, çok ilginç detaylara ev sahipliği yapıyor.
Henüz ilk satırlarda kafamı karıştıran bazı bölümleri avukat arkadaşlarıma danışarak “tercüme ettirmeye” çalıştım. Örneğin “usul” meselesi.
Ek Madde 5’in ilk fıkrasında platformların “usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları” satışa sunamayacağının altı çizilmiş. Haliyle akıllara doğrudan “hangi usul?” sorusu geliyor.
Bunun için de gözlerimizi 5. fıkraya çeviriyoruz: “Bu maddenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
Yani derecelendirme işini kurum -bu durumda BTK- kendi belirleyecek.
Burada iki yol izlenebilir. İlki bizim şu anda da alışkın olduğumuz ESRB, PEGI ya da IARC gibi derecelendirme platformlarının doğrudan entegre edilmesi. Bu da dijital platformlara gelen oyunlar özelinde standart sürecin devam edeceği anlamını taşıyor. Tabii yaş doğrulama gibi sistemler platformlara entegre edilecek ve kontrol öyle sağlanacak.
İkinci yol ise BTK’nın kendi belirleyeceği derecelendirme sistemi. İşte işin tadı biraz burada kaçıyor. Eğer BTK, Almanya’daki USK ya da Avustralya’daki OFLC gibi özel sınıflandırma algoritması kurmayı tercih ederse, dijital platformların bu isteği kabul etmesi gerekecek. Aksi takdirde platform “usule aykırı” davranış nedeniyle idari para cezası ve yüzde 30-50 oranlarında bant daraltma tehdidi ile karşı karşıya kalacak.
Fakat, en kritik ve dikkat çeken ayrıntı ilk fıkranın devamında yer alan istisna cümlesi: “Ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilir.”
Özellikle bağımsız oyun üreticileri PEGI ya da ESRB gibi derecelendirme kuruluşlarına ücret ödemekten çekiniyor. Bu madde derecelendirilmeyen oyunları sistemin dışına atmak yerine otomatik olarak +18 sınırına çekerek hayatta kalmalarını sağlayacak. Bu durum dijital platformlar için de bir arka çıkış kapısı olabilir.
Platformlar, BTK’nın kendi derecelendirme sistemi gelse dahi onay almayan oyunları doğrudan pazarlarından çekmek zorunda değil. Bu oyunlar yalnızca “en yüksek yaş kriterinde” değerlendirilecek.
GTA 6
Kafaları karıştıran bir diğer durum da haberde geçen 45 oyunun adı verilenlerinin büyük bir kısmının Rockstar oyunu olması. Maalesef bu 45 oyunluk tam listeye (henüz) erişemedik. Öne çıkan isimler arasında Manhunt ve Bully gibi Rockstar oyunları var. Aynı şekilde son dönemlerin popüler oyunlarından Poppy Playtime da engele takılan oyunlar arasında.
Burada da ilginç bir durum ortaya çıkıyor zira bu oyunların tamamı, Poppy Playtime da dahil olmak üzere, uluslararası kuruluşlardan derecelendirme almış oyunlar. Örneğin bu üçlü arasındaki en “sert” diyebileceğimiz oyun Manhunt, ESRB tarafından M (yani 17+) PEGI tarafından ise 18+ olarak sınıflandırılmış.
Yani bu oyunlar gelecek yasa özelinde değil, 5651 sayılı Kanun’un hükmünde bazı Sulh Ceza Hâkimliği kararları ile engellenmiş. Yani mahkemeler ESRB/PEGI gibi sınıflandırma platformlarının kararına bakmadan doğrudan yargı kararı ile engelleme çıkartmış. 1 Kasım itibariyle ek madde yürürlüğe girdiğinde bu karar platformlara da bildirilmiş olacak.
Ek maddenin yürürlüğe gireceği Kasım ayında GTA 6’nın gelecek olması da gözleri bu tarafa çevirdi. Şimdilik 1 Kasım’ı bekleyip gelecek kararları görmemiz gerekecek. Lakin oyuncular olarak canımızın sıkılacağı kesin.
