Kitap: Philip K. Dick’in Paranoya’ya ya da Gerçeğe Çağrısı - Vulcan’ın Çekici

Yapay zekanın hükmü… Skynet’in barışçıl zaferi…Matrix’in bir adım öncesi…

Philip K. Dick… bilimkurgu kitaplarıyla “dengesiz” zihnini bize yansıtan adam. Her kitabıyla bizi zihnindeki farklı farklı “sanrılara” ortak eden adam. Ama aslında gerçekliği, gerçek gerçeklik olarak algılayan ve hepimizi yaşadığımız gerçeklikten kurtarmak isteyen tek adam.

Bayıldığımız adam!

Kabul edelim Philip K. Dick’in kitaplarına yansıyan dengesiz zihnine bayılıyoruz.* Elimize aldığımız her yeni PKD kitabıyla acaba bu kez hangi dengesizliğe düşeceğiz diye düşünerek heyecanlanıyoruz. Çünkü biliyoruz ki her yeni PKD kitabıyla farklı bir psikozu deneyim edip farklı algı yollarında uçacak ve gerçekliğin farklı dallarına konup gerçekliği tanımsızlaştıracağız.

*Çünkü hangimiz dengeliyiz ki? Yahu kahvaltıda patates kızartıyor üstüne ÇİKOLATA** sürüyoruz!!

**Çok rahat başka bir MARKA gelebilirdi. Neden gelmedi? Menajerim yok da ondan.

Vulcan’ın Çekici işte o tanımsızlaştırma çabalarından yaşadığımız çağa en yakın bir tanesi. Korktuğumuz çağın ön gösterisi. Ya da belki de çağımızın ta kendisi.

Vulcan’ın Çekici…

Yapay zekanın hükmü… Skynet’in barışçıl zaferi…Matrix’in bir adım öncesi…

Birinci atom savaşından sonra harap olmuş dünyadan kalanlarla kurulan Dünya Birliği, yönetici sınıf olarak insan egolarına güvenilmeyeceği ve yönetici sınıf insan olursa yeniden ve yeniden savaş döngüsünün başlayacağı düşüncesiyle savaş zamanı müthiş başarı gösteren Vulcan 1 ve Vulcan 2’nin kardeşi Vulcan 3’e tüm kontrolün verildiği yeni dünya düzenini kurmuştur.

Artık tüm kararlar Vulcan 3 tarafından alınacaktır. İnsanlar sadece Vulcan 3’ün talimatları doğrultusunda hareket edecek ve ona göre yaşayacaktır. Böylece tüm savaşlar bitmiş, huzur dönemi gelmiş ve mekanik bilgisayar Büyük Birader göreve başlamıştır. Birlik kurulmuştur.

Ama ya bedel? Barış, huzur ve karar vermemenin getirdiği sorumsuzluğun rahatlığı bedelsiz mi olmuştur?

Elbette hayır!

Bu bedel Paranoya’dır. Toplum tepeden tırnağa paranoyanın esidir. Sistemin en tepesindeki insanlar bile bu esaretten kaçamazlar. Çünkü makine her şeyi görebilir, duyabilir, kaydedebilir, hesaplayabilir ve matematiğin keskin acımasızlığında tüm insanlığı hissizce güdebilir veya budayabilir.*

*Kayyum?

Kim bilir belki de barış için bu gereklidir. Belki de huzur için gereken makineleşmektir; ahlak kodlanmalıdır, iyilik hesaplanmalıdır, nezaket formülleştirilmelidir, empati mantıksallaştırılmalıdır. Kurallara tam uyum için de sürekli takip şarttır. Belki de gerçekten çözüm metal kafestir.

Peki gözleri her yerde olan sonsuz hesap kapasiteli makine, Vulcan 3, bu huzur için ya sizi budamaya karar verirse? Ya yaptığınız veya hesaplamalara göre yapacağınız bir hareketin insanlık için kötü olacağına hükmederse? Ya bir gün sinirle ağzınızdan çıkan bir söz insanlık için tehdit kabul edilirse? Ya yaptığınız bir hata hayatınızın son hatası olursa? Ya makine arıza yaptıysa? Ya da en başta ya Vulcan 3 insanlık için çalışmıyorsa?

Bu paranoya savaşın dehşetiyle kıyaslandığında yine de ufak mıdır?

Şifacılar için değil. Şifacılar mekanik kafesin savaşın kendisinden bile ağır olduğuna ve insanlığın en kötü koşullarda dahi makineden iyi olacağına inanırlar. O nedenle onlar için tek yol vardır: Vulcan 3 yok edilmelidir.Ancak Şifacılar haklı mıdır? Sahiden bedel ödülünden büyük müdür? Vulcan 3’ün metal kafesi insanların et kafesinden kötü müdür?

Vulcan’ın Çekici bir çocuğun özgür zihni ile bir yetişkinin zincire vurulmuş zihni üzerinden işte bu soruyu irdeleyerek açılışını yapıyor ve daha 5. sayfaya gelmeden bizi kendine bağlamayı başarıyor. Tekrar ediyorum: 5. sayfaya gelmeden. Gerçekten inanılmaz. Sadece 5 sayfada hikâyenin içine çekebilmek, bizi olacak olaylar hakkında düşündürebilmek ve merak duygumuzu tıpkı hortuma kapılan eşyalar gibi yükselttikçe yükseltebilmek, gerçekten inanılmaz.*

*Bu satırların notlarını alırken Vulcan’ın Çekici’nin 5. sayfasındaydım ve özellikle durup abartıyor muyum, olmayan şeyleri kendi kafamdan mı uyduruyorum diyerek kendimi bir süre sorguladım. Ve sonuç: Hâlâ halüsinasyonlar görmüyorum. Hayır daha ne yapmak gerekiyor, anlamadım ki!

Yalnız beşinci sayfada inanılmaz başka bir şey daha oluyor: Zihnimiz ikiye ayrılıyor.* Zihinlerden biri Philip K. Dick’in sorduğu soruları düşünürken diğeri kitabı okumaya devam ederek Birlik’in Kuzey Amerika direktörü William Barrios’un hikâyesini deneyimliyor ve Barrios’un, tıpkı Equilibrium** filmindeki karizmatik karakter john Preston gibi, yeni dul kalmış ve çekici bir kadın tarafından isyana davet edilmesine tanıklık ediyor.

*Bilinçaltıyla karıştırılmasın. Bilinçaltında zihin kendi kendine düşünür, zihin kullanıcısı^ farkında değildir. Buradaki durum kullanıcının iki düşünceyi de aynı anda aktif olarak kontrol etmesidir.^^

^Kendi zihnini veya bir başkasının zihnini kullanabilen kişilere denir. Aksi düşünülse de kendi zihnini kullanan kişi sayısı oldukça azdır. Bknz. tüm müritler.

^^Annelerimiz her hareketi en iyi örneklerdendir.

**İzlemeyenler için Sean Bean orada da ölüyor. Ee ne oldu hani tek kural spoiler kuralıydı diyenler: Sizi duyuyorum ama bu bir spoiler değil. Çünkü herkes bilir ki eğer bir filmde Sean Bean oynuyorsa oynadığı karakterin kurtuluşu yoktur.

Eh sizin de çok iyi bildiğiniz gibi isyan demek, aksiyon demek ve aksiyon demek adrenalin demek. Zihnimizin kitabı okuyan tarafının adrenalin ile dolmasıyla soruların pençesindeki zihnimiz bu yöne doğru hareketleniyor ve “Ben, Robot” filminin sonundan fırlama amansız teknolojilerin savaşını barından kitabın son çeyreğine birlikte göğüs gerip zihin birleşmesini gerçekleştirerek* 160 sayfalık devasa kitaba birlikte noktayı koyuyorlar.

*Zihin ayrışmasından daha nadir görülür. Çünkü zihin düşünme aracıdır ve kendi başına kaldığı her an düşünmek ister. Her düşünce de kendine özel olduğundan iki zihin zaman geçtikçe farklılaşır. Bazı kimseler kimi zaman bu yan zihinlerini dinlerler ve ona hak verip o zihin yapısına dönerler. İşte bu insanlara “ Sen çok değiştin, Hayri! Evlendiğimizde böyle değildin” denir.

Özetle: İmkansız biraz zaman alır sözünün ete kemiğe bürünmüş hali Philip K. Dick sadece 160 sayfada bizi isyan ateşine atıyor, paranoya ile dövüyor ve kafamıza yönetim çekiciyle vuruyor. Bizi cansız nesneler ile yeniden şekillendirilip cansız nesneler haline getiriyor, eşyalaştırıyor.* Ve sonunda da anlıyoruz ki:

Asla düşünen makineler yapmamalıyız!**

*Sahibiyet prangadır! Prangalarınızdan kurtulun! Aşağıdaki şahsi kargo adresime prangalarınızı gönderebilirsiniz.

**Oyunların Oyuncusu yazısından sonra sanırım sana bir özür borçluyuz Frank Herbert.

Herkese iyi okumalar dilerim.

YORUMLAR
Parolamı Unuttum